۱۳۹۸-۰۴-۱۷

مرقع نویسان مشهور

سلطانعلی مشهدی (841-926ق.)

وی در سال 841ق. در شهر مشهد به دنیا آمد. در هفت سالگی پدرش را از دست داد و تحت حمایت مادر قرار گرفت. او در زادگاهش به فراگیری و تمرین خوشنویسی پرداخت. استادش «اظهر تبریزی»، یکی از استادان به نام آن دوران بود. به دنبال بر تخت نشستن «سلطان حسین بایقرا» در 873ق. وزیر دانشمند او، «امیر علیشیر نوایی»، سلطانلعی را به هرات دعوت نمود. او در دستگاه سلطان حسین عزّت و شوکت یافت و در ردیف بزرگان دربار قرار گرفت. تا آنجا که روزی پادشاه از وی خواست که سنگ قبرش به خط این هنرمند مزیّن شود. حضور سلطانعلی در هرات با آن فضای فرهنگی و دانش پرور نقشی بسزا در رشد و شکوفایی وی داشت. به طوری که در دربار همنشین امیر علیشیر نوایی (844-906ق.) گردید و نیز با عبدالرحمن جامی (817-897ق.) نیز دوستی و هم صحبتی یافت.

سلطانعلی از گروه اندک خوشنویسانی است که در دوران حیات خویش شناخته شده بود. در دوران فعالیت هنری اش القابی چون «قبلة الکتاب»، «زبدة الکتاب»، «کاتب السلطان» و «سلطان الخطاطین» داده بودند.

او سرانجام در سال 926ق.  در مشهد چشم از جهان فرو بست.

 

میر علی هروی (-951ق.)

از تاریخ تولد وی در هیچ یک از منابع یاد نشده است. او از سادات حسینی هرات بود و چون در مشهد زندگی کرده است، او را مشهدی نیز گفته‌اند. میر علی در شهر هرات به فراگیری هنر مشغول شد و در همان جا به خوشنویسی و احکام کتابت پرداخت. او علاوه بر خوشنویسی در شعر نیز دستی توانا داشت.

 به ضبط برخی منابع، وی در خط، شاگرد سلطانعلی مشهدی بوده است؛ اما به نظر می‌رسد که او خوشنویسی را نزد «زین‌الدین محمود» شاگرد داماد سلطانعلی مشهدی یاد گرفته باشد. وی پس از فراگیری خوشنویسی به دربار سلطان حسین بایقرا راه یافت. در آنجا تکریم و احترام شایانی دید و عنوان «سلطان» و «کاتب السلطان» نیز به او اعطاء شد. میر علی تا سال 911ق. و زمان مرگ سلطان حسین، در هرات ماند. اما در سال 935ق. به دنبال هجوم عبیدالله خان ازبک به ناچار به بخارا رفت و در آنجا نیز به تعلیم خوشنویسی پرداخت. میر علی از اقامت خود در بخارا خرسند نبود و حکومت ازبک اجازه خروج را به او نداد تا اینکه وی در سال 951ق. پس از شانزده سال در بخارا درگذشت.

 

یاری هروی (-980ق.)

وی از خوشنویسان چیره دست سده دهم هجری است که از زمان درست تولد و مرگ او در منابع و مآخذ آن دوران نشانی در دست نیست. البته به نوشته «سپهر» او در سال 980ق. درگذشته است.

 

محمود اسحاق شهابی (- بعد از 993ق.)

خواجه محمود بن اسحاق شهابی یا مولانا محمود اسحاق سیاوشانی (محمود سیاوشانی) فرزند خواجه اسحاق شهابی از قریه سیاوشان دار السلطنه هرات است. پدرش در زمان دُرمیش خان شاملو، کلانتر هرات بود. عبیدالله ازبک پس از فتح هرات در سال 935ق. خواجه اسحاق را همراه با خانواده به بخارا برد و بدین ترتیب محمود در بخارا سکنی گزید و در آنجا با میرعلی به تمرین و مشق پرداخت. وی در اخذ شیوه میر علی آن چنان پیش رفت که هیچ یک از شاگردانش به مرتبت او نرسیدند. از این رو برخی خط او را برتر از خط میر علی دانسته‌اند. در این باره خود میر علی نیز گفته که شاگردی بهتر از خود پرورده است. محمود اسحاق شهابی ظاهراً خطوط خود را به نام میر علی می‌نوشته است؛ چرا که میر علی در این باره سروده:

«خواجه محمود آنکه یک چندی  *** بود شاگرد این حقیر فقیر ...

هر چه او می‌نویسد از بد و نیک  *** جمله را می‌کند به نام حقیر»

خواجه محمود که علاوه بر کتابت خوش در قطعه نویسی هم دستی داشت، پس از مدتی از زندگی در بخارا دلگیر شد و به بلخ رفت و در آن شهر شهرت بسیاری یافت. خواجه محمود در بلخ روزگار را به خوشی می‌گذراند و چون احتیاج به کتابت و قطعه نویسی نداشت، از این رو نمونه‌های خط او کمیاب است.

وی به موسیقی نیز علاقه مند بود و سازی به نام «شتر خو» را به استادی تمام می‌نواخت.

تاریخ درگذشت محمود اسحاق شهابی معلوم نیست و آنچه که در این باره نوشته شده نادرست است. بیانی (3-4، 878) خطوط تاریخ دار او را با رقم 993ق. مشاهده نموده که این امر بیانگر حیات وی تا این تاریخ است.

 

 

 

 

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود