فالهاي شگفت‌انگيز حافظ به قلم بهاءالدين خرمشاهي و فاني تبريزي
۱۳۹۹-۰۷-۲۰
نويسنده كتاب پژوهشي «حافظ*نامه» براي انتشار«فال*هاي شگفت انگيز حافظ» از «تاريخ ادبيات» ادوارد براون و «فالنامه حافظ» محمد وجداني بهره برده است. همچنين با انتشار فراخواني در روزنامه اطلاعات از مردم خواستم تا فال*هاي صادقي را كه با نيت و حال و احوال*شان، هماهنگ بوده، برايش ارسال كنند.

زحافظان جهان کس چو بنده جمع نکرد
لطایف حکمی با نکات قرآنی

حافظ شاعری ست از آسمانیان کمتر و از زمینیان بیشتر. پدر از اهالی اصفهان و مادر کازرون. مهمترین دوست وی شاه شجاع از نوجوانی تا مرگ شاه دوست بودند. گردآورنده اشعار حافظ محمد گل اندام30 سال بعد وفات حافظ نخستین دفتر را گردآورد.
توضیح یک داستان عامیانه اما یک حقیقت اشاره شده:
این همه شهد و شکر کز سخنم می*ریزد / اجر صبریست کزآن شاخ نباتم دادند
من در برابر یک لذت بسیار شیرین دنیوی صبر کردم که خداوند لطف و قبول سخن را بر من عطا کرد."
شاخه نبات در زبان فارسی و در میان عوام، اشاره به معشوقه فرضی حافظ است. شاخه نبات قلم یا کلک حافظ است. از سخن حافظ "این همه شهد و شکر" می ریزد، یعنی حافظ سخن خود را شیرین می داند و خود را "چشم و چراغ همه شیرین سخنان"
"اجر صبری است" یعنی مزد شکیبایی در آموختن و درست به کار بردن زبان پارسی، "کز آن شاخه نبات" یعنی که از آن شاخه ای که از آن، نبات و شهد و شکر می ریزد، یعنی قلم یا خامه ای که حافظ با آن شعر زیبا و شیرینش را می نویسد.
مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت
گفت کای چشم و چراغ همه شیرین سخنان ( غزل 380 دیوان خانلری)
شکرشکن شوند همه طوطیان هند/ زین قند پارسی که به بنگاله می رود
حافظ چه طرفه نباتی است کلک تو(غزل40)
شفا ز گفته ی شکرفشان حافظ جوی (غزل 102)
گر به کاشانه ی رندان گذری خواهی کرد/ نقل شعر شکرین و می بی غش دارم
کلک حافظ شکرین میوه نباتی است، بچین (غزل 396)
حافظ شیرازی از منظر گوته آلمانی
نقادان ادب جهان ، گوته را یکی از ارکان چهارگانه ادب جهان نام داده اند و چنین شخصیتی با شیفتگی و دلبستگی درباره حافظ فراوان گفته است :« ای حافظ ، آرزوی من آن است که فقط مریدی از مریدان تو باشم » .
گوته ؛ شاعر ، فیلسوف ، نویسنده ، سیاستمدار و دانشمند بزرگ در میان آثار خود ، یک اثر مهم دارد به نام دیوان شرقی . گوته این اثر برجسته را با خواندن دیوان شعر حافظ به وجود آورد .
در نوشته های او با نام حافظ مواجه می شویم . او با حافظ سخن می گوید ، به تحلیل اشعارش می پردازد ، احساس قلبی خود و دریافت هایش را نسبت به اندیشه های حافظ بیان می کند . حافظ را می ستاید ، سروده های او را جاودانه و آسمانی می خواند اما گاهی هم عاجز و درمانده می شود از بیان درک عمیق حقیقت نهفته در اشعار او .
ای حافظ ، سخن تو هم چون ابدیت بزرگ است ؛ زیرا آن را آغاز و انجامی نیست . کلام تو هم چون گنبد آسمان ، تنها به خود وابسته است و میان نیمه ی غزل تو با مطلع و مقطع آن فرقی نمی توان گذاشت ؛ زیرا همه ی آن در حد جمال و کمال است .
اگر روزی دنیا به سرآید ، ای حافظ آسمانی ، آرزو دارم که تنها با تو و در کنار تو باشم . چرا که این ، افتخار زندگی من و مایه ی حیات من است .
حافظا ، آرزو دارم از شیوه ی غزل سرایی تو تقلید کنم . همچون تو قافیه پردازم و غزل خویش را به ریزه کاری های گفته ی تو بیارایم . نخست به معنی اندیشم و آن گاه بدان لباس الفاظ پوشانم . هیچ کلامی را دو بار در قافیه نیاورم ؛ مگر آن که با ظاهری یکسان معنایی جدا داشته باشد . آرزو دارم همه ی این دستورها را به کار بندم تا شعری چون تو ، ای شاعر شاعران جهان ، سروده باشم ای حافظ ، هم چنان که جرقه ای برای آتش زدن و سوختن شهر امپراطوران کافی است ، از گفته ی شورانگیز تو چنان آتشی بر دلم نشسته که سراپای این شاعر آلمانی را در تب و تاب افکنده است .
ای حافظ ، ای حامی بزرگوار ، ما همه به دنبال تو روانیم تا ما را با نغمه های دل پذیرت در نشیب و فراز زندگی رهبری کنی و از ودای خطر به سوی سرمنزل سعادت بری
حافظا ، خویش را با تو برابر نهادن جز نشان دیوانگی نیست.

درباره مولفان کتاب فال*هاي شگفت*انگيز حافظ
استاد خرمشاهي قرآن پژوه و حافظ شناس برجسته كشور است كه صاحب بيش از هشتاد اثر تاليفي و تحقيقي و هزاران مقاله علمي و ادبي است كه از تاليفات و ترجمه هاي وي مي توان به ترجمه "قرآن کریم»، «شیطان در بهشت» اثر هنری میلر، «درد جاودانگی» اثر میگل د اونامونو، «علم در تاریخ» اثر جان برنال، «تاریخ فلسفه» اثر فردریک کاپلستون، «علم و دین» اثر ایان باربور، «عرفان و فلسفه» اثر و. ت. استیس، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» اثر حمید عنایت و از تاليفات به "فرهنگ موضوعی قرآن مجید"، "ذهن و زبان حافظ"، "حافظ*نامه"، "سير بي سلوك"، "چهارده روایت" اشاره كرد.
همچنين استاد "عباس داداش" متخلص به "فاني تبريزي"متولد 1347 تبريز است.
وي دهها اثر تاليفي و تحقيقي را به زيور طبع آراسته است كه از آن جمله مي توان به كتابهاي "هفت شهر عشق"، "سوداي عشق"، "عبادت احرار"، "كيمياي هستي"، "ستارگان هدايت"، "شمع شب افروز"، "زلف دلاويز"، "يوسف و زليخا"، "خاكيان عرش نشين"، "كاروان عشق"، "عابد خلوت نشين"،*"وصف خورشيد" و ... اشاره كرد.
یکی از زمینه*های تخصصی خرمشاهی «واژه پژوهی» یا حوزهٔ زبان و لغت است. ایشان سه فرزند به نام*های هاتف، عارف و حافظ دارند.

200 فال حافظ در کتابي تحت عنوان فال*هاي شگفت*انگيز حافظ گرد* هم آمده*اند تا نگاهي به سنت فال*گيري در ايران باشند. خرمشاهي اين کتاب را آشتي با توده مردم مي*داند. كتابي كه 200 فال صادق، در آن گردآمده است.
در اين كتاب به تاريخچه فال و استخاره و اين*كه چرا مردم ايران با ديوان حافظ فال مي*گيرند اشاره شده است. مردمي كه قصدشان از تفال به ديوان خواجه، بازي و سرگرمي نيست. گويي به دنبال پاسخ پرسش*هاي خود از زبان حافظ هستند.
نويسنده كتاب پژوهشي «حافظ*نامه» براي انتشار«فال*هاي شگفت انگيز حافظ» از «تاريخ ادبيات» ادوارد براون و «فالنامه حافظ» محمد وجداني بهره برده است. همچنين با انتشار فراخواني در روزنامه اطلاعات از مردم خواستم تا فال*هاي صادقي را كه با نيت و حال و احوال*شان، هماهنگ بوده، برايش ارسال كنند.
خرمشاهي در پاسخ به اين*كه انتشار روزافزون فالنامه*ها تا چه اندازه مي*تواند نشان*دهنده خرافه*گرايي در بين مردم باشد، بيان مي*كند: «بي*گمان، تفال به ديوان حافظ در كنار گرفتن فال ورق و قهوه و...، توهين به ساحت مقدس او و نشان دهنده رواج خرافه*گرايي در بين مردم است اما خود حافظ هم به فال، باور داشته و اين كار را نه يك سرگرمي كه گونه*اي راه*بردن به جهان غيب مي*دانسته است؛» آنجا كه مي*گويد:
«به نااميدي از اين در مرو بزن فالي/ بود كه قرعه دولت به نام ما افتد» يا «از غم هجر مكن ناله و فرياد كه دوش/ زده*ام فالي و فريادرسي مي*آيد» و نمونه*هاي بسيار ديگر از باور حافظ به فال، خبر مي*دهد.»
«براي فال، هيچ توجيه علمي و فلسفي وجود ندارد. در كل براي خوارق عادات و روياهاي صادقه، دليل علمي وجود ندارد.»

وي معتقد است که حافظ، لسان*الغيب و آينه*اي است كه هركس، نقش خود را در آن مي*بيند.
منتخب از کتاب:

فال*هاي شگفت*انگيز حافظ/ بهاءالدين خرمشاهي، فاني تبريزي.- تهران: آيدين، ‎۱۳۸۹.

افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید

نظرسنجی

نظر شما در مورد مطالب این وب سایت چیست؟

انتخاب‌ها

تصاویر شاعران