نمایش ابزارهای دریانوردی در موزۀ آستان قدس رضوی
موزۀ آستان قدس رضوی، ابزارهای قدیمی نجومی مربوط به دریانوردی را به نمایش گذاشته است. سمتیاب، سکستانت، قطبنما، دوربین دریایی و کاردانهای قدیمی از جملۀ این موارد است.
به گزارش گنجینۀ رضوی، گنجینۀ نجوم موزۀ آستان قدس رضوی با اختصاص ویترینی مجزا، اشیاء و ابزار قدیمی مرتبط با علوم دریایی را در معرض نمایش عموم قرار داده است. مسئول گنجینۀ نجوم در این ارتباط اعلام کرد: یکی از امور مهم و حیاتی برای دریانوردان در گذشته شناخت موقعیت مکانی و یافتن مسیر صحیح بوده است چراکه با اندکی خطا ممکن بود افراد سرمایه و حتی جان خود را از دست بدهند، از اینرو ابزارهای نجومی مربوط به دریانوردی که در زمان های گذشته مورد استفادۀ دریانوردان بوده است در این ویترین به نمایش درآمده است.
عبدالحسین ملکجعفریان به اشیاءدر معرض نمایش اشاره کرد و اظهار داشت: تعداد 15 عدد از ابراز نجومی مرتبط با علوم دریایی در این ویترین به نمایش درآمده است که سمتیاب دریایی ساخت کشور سوئد، دوربین دریایی با تراز حبابی ساخت کشور آلمان، سمتیاب دریایی ساخت کشور آمریکا، دستگاه تعیینکننده عرض و طول جغرافیایی ساخت کشور انگلستان که جهت مسیریابی در دریا مورد استفاده بوده، سکستانت با فیلتر و منشور و آیینه ساخت کشور انگلستان ، کادران (وسیلۀ اندازهگیری زاویههای عمودی) ساخت کشور بلژیک و قطبنما و سمتیاب برنجی، نمونۀ این ابزار هستند.
وی در ارتباط با این ابزار توضیح داد: سکستانت برای تعیین موقعیت دقیق محلی یا تعیین زمان، مورد استفاده قرار میگرفته است و دریانوردان در طول روز با استفاده از این وسیله و اندازهگیری ارتفاع خورشید مسیرشان را اصلاح میکردند و در هنگام شب، در طول یک ساعت با اندازهگیری تغییر زاویۀ ماه یا دیگر اجرام آسمانی، طول جغرافیایی دقیق خود را به دست میآوردند. وی افزود: عرض جغرافیایی نیز با اندازهگیری ارتفاع ستارۀ قطبی از افق به کمک همین وسیله قابل اندازهگیری بوده است.
ملک جعفریان اضافه کرد: کادران نیز یکی از ابزارآلات مسیریابی در گذشته است که طول کمان آن یک چهارم دور و معادل 45 درجه است و برای اندازهگیری زاویههای عمودی مورد استفاده قرار میگرفته است. وی افزود: کادران، نمونۀ اروپاییِ وسیلهای به نام ربع دستور است که مدتها پیش از اروپاییان، در دوره اسلامی مورد استفادۀ دانشمندان و مهندسان ایرانی و اسلامی قرار میگرفته است.